Wakacje, jak co roku, to dla mnie idealny czas na poznawanie nowych miejsc. Czasami te nowe miejsca leżą tak blisko miejsc do tej pory bardzo często uczęszczanych, że aż trudno w to uwierzyć… Czasami leżą zaledwie po drugiej stronie rzeki. Czasami to inne państwo. Ale czasami bywa i tak, że wszystkie powyższe położenia są tożsame -i tak właśnie było u mnie w tym roku. Postanowiłam zawitać w Niemczech -jednym słowem: Herzlich Willkommen!

Granicę przekroczyłam w Słubicach, za Odrą wyjeżdżając już we Frankfurcie nad Odrą (Frankfurt n. Oder). Miasto dość zurbanizowane, bardzo uporządkowane i czyste (nie licząc remontów np. dróg). Ale w końcu to Niemcy -mogłam się tego domyśleć Od razu uderzyła mnie zupełnie inna polityka drogowa zachodnich sąsiadów, tak różna od naszej swojskiej polskiej -w mieście gdzie się da są trzypasmówki, dość dobrze odkorkowując centrum. Za miastem zaś nadal trzypasmówka, gdzie środkowy pas zamiennie wydzielany jest dla lewego i prawego jako dodatkowy -za zadanie ma służyć bezpiecznemu wyprzedzaniu. Jak dla mnie -bajka! Z ciekawostek, zdziwił mnie brak włączonych świateł dziennych właściwie wszystkich mijanych aut -okazało się, że w Niemczech nie obowiązują za dnia. Nie ma tam również linii, tzw. „podwójnych ciągłych” na zakazie wyprzedzania -Niemcy widocznie uznali, że szkoda marnować farbę i jedna ciągła wystarczy Nie spotkałam się również z odpowiednikiem znaku w Polsce nazywanym „Obszar zabudowany” -widocznie same nazwy miejscowości już z definicji są tam tak traktowane. Nawiasem mówiąc -nazwy miejscowości występują w kolorach: żółtym i białym -może to ma znaczenie, jak u nas?

Pozytywnie zaskoczyła mnie ilość ścieżek rowerowych -właściwie wzdłuż każdej bardziej ruchliwej szosy za miastem po obu stronach (!) ciągną się ścieżki rowerowe, po których uczęszczają bardzo liczni rowerzyści i rolkarze. Doskonały przykład na to, że kultura rowerowa jest tam bardzo zakorzeniona i stoi na zupełnie innym poziomie, niż u nas (a nie zapominajmy przecież, że byłam jedynie w byłym NRD -Branderburgii).

W poszukiwaniu jezior odkryłam Helenesee -jezioro Heleny, które jest przez Niemców nazywane „Małym Bałtykiem” (Die kleine Ostsee). Helenesee jest właściwie najczystszym jeziorem Brandenburgii, położonym w środowisku podjętym ochroną Oder ? Spree- Seengebiet, 8 km na południe od Frankfurtu nad Odrą, pomiędzy lasami sosnowymi. Pochodzenie jeziora jest dość ciekawe, ponieważ postało ono na skutek odkrywkowego wydobycia węgla brunatnego (lata 1930-1959), przez zalanie wyrobiska wodami gruntowymi. Na chwilę obecną jezioro ma powierzchnię 250 ha (w najgłębszym miejscu liczy ok. 70 m głębokości). W październiku 1960 roku cały obszar został przekształcony w rezerwat przyrody.

Kolejnymi swego rodzaju odkryciami były kanały rzeczne -Sprewa (Spree) i Kanał Fryderyka Wilhelma (Friderik Wilhelm Kanal) -zwłaszcza Kanał Sprewy wydał mi się ciekawy, jest to istna wodna autostrada, prosta jak deska -coś takiego widziałam wcześniej tylko na Mazurach. Co ciekawe, Kanał Sprewy jest w świetnej formie, nadal utrzymywany i barki spokojnie mogą po niej pływać aż do wnętrza Niemiec. Piękne

Z ciekawych rzeczy udało mi się również zobaczyć postNRDowskie , ale obecnie portowe miasto Eisenhuttenstadt z perspektywy lądu: widoki na nadbrzeże, most nad kanałem bezcenne

Ropucha szara pojawia się dość wcześnie. Na niżu można ją spotkać już pod koniec marca. Gody rozpoczyna na początku kwietnia, nie ma szczególnych wymagań co do zbiornika. Jeśli woda zajmuje większy obszar, ropuchy trzymają się w strefie przybrzeżnej.

Ubarwienie godowe u tego gatunku nie występuje. U samców pojawiają się w tym okresie czarne modzele godowe na trzech pierwszych palcach kończyn przednich, stają się agresywne i często z braku samicy atakują inne zwierzęta. Ich głos jest słaby, ze względu na brak rezonatorów.

Samica składa jaja w dwóch sznurach i rozwiesza wśród roślin (w górach owija wokół kamieni). Pojedynczy sznur ma długość 2,5-5 m, a liczba złożonych jaj to około 2765 do 9746. Pojedyncze jajo ma średnicę ok. 1,7 mm (dane według Bergera).

Kijanki mają czarny grzbiet, brzuch jest jaśniejszy. Ich długość dochodzi do 2,5-3,5 cm. Przeobrażenie przypada na koniec czerwca. Młode ropuszki opuszczają wtedy masowo wodę. Ze względu na to, że podczas przeobrażenia tracą ogon, są mniejsze od kijanek ? 5-10 mm. W czasie tych masowych wędrówek wiele z nich ginie. Są one pożerane przez ptaki, inne płazy, a czasem owady i pająki. Giną również pod kołami samochodów. Dojrzałość płciową osiągają w 2 (samce) i 3 (samice) roku życia.

Cytat: Wikipedia.pl -więcej o Ropuchach Szarych TUTAJ.

//www.youtube.com/watch?v=iTxf8lYfxDw

Sporo ostatnio na stronie tematów fortyfikacyjnych i militarnych. Wynika to po części z faktu, iż zima, którą obecnie mamy -jest zdecydowanie najlepszą porą na obserwację tego typu obiektów (są dobrze widoczne dzięki ubogiej roślinności, braku liści na drzewach etc.). Wcześniejsze fortyfikacyjne posty stanowią także dobry wstęp do artykułu o obiekcie, który chcę zaprezentować dzisiaj: Fortu 4a.

Niedawno miałam okazję zwiedzić owy poznański fort. Położony jest on w północnej części Poznania; jest jednym z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań (9 głównych i 9 pośrednich, tzw. „pomocniczych”).

Na mapce poniżej można zobaczyć, jak w uproszczeniu wyglądał pierścień forteczny wokół ówczesnego miasta Poznania:

Pokaż Pierścień Fortów Wokół Poznania na większej mapie

ZARYS HISTORII:

Historia Fortu 4a pełna jest „zwrotów akcji” i obfituje w ciekawe epizody:

Fort 4a powstał w ramach rozbudowy i modernizacji dziewiętnastowiecznej Twierdzy Poznań. Jest to fort pomocniczy artyleryjski. Zbudowany został w latach 1878 ? 81.

Z ramienia wojska nadzór nad budową pełnił Kapitan Walter. Podczas budowy w 1880 nastąpiła katastrofa budowlana, osunięcie głównego wału.

Fort 4a w Poznaniu posiada narys barkanu (fort trapezowy) na wale umieszczono cztery trawersy ziemne: dwa, zawierające schrony (schrony rozebrane), na czole i po jednym na obu barkach, (?).

Fort otoczony był fosą o szerokości 9 m. Przeciwskarpa w części czołowej i barkowej murowana (fosa na odcinkach barkowych i szyjowym zasypana przeciwskarpy wysadzone i rozebrane), w części szyjowej – ziemna. Skarpa jest ziemna, chroniona przez mur skarpowy (mur rozebrany).

Przestrzeliwanie fosy zapewniały trzy wewnętrzne kaponiery (?).

W roku 1888 fort został zmodernizowany i wzmocniony. (?) Brama główna i wyjazdy na majdany a także wejścia do potern zaopatrzono w ramach wzmocnienia murami antypodmuchowymi z przejściami labiryntowymi, okna koszar fortu zostały zamurowane (co drugie) a stropy i ściany zaopatrzono w poduszki piaskowe.

Po odzyskaniu niepodległości Wojsko Polskie fort przeznaczyło na cele magazynowe, zachowały się podpisy żołnierzy w koszarach fortu. Wojsko uprawiało także cebulę na polu na terenie przylegającym do fortu.

Podczas szturmu Twierdzy Poznań w 1945 roku fort brał udział w obronie jednak walki trwały tylko dwie godziny ? doszło do nich także w poternach fortu – zachowane ślady na ścianach w podziemiach fortu.

W 1945 r. w czasie działań wojennych uszkodzone zostały koszary szyi. W latach 1952 ? 65 fort został wysadzony i poddany rozbiórce. Fosa została zasypana ziemia z wykopów pod domy jednorodzinne rozbudowywanego w pobliżu osiedla.

W latach 80 ? tych część koszar użytkowana na cele magazynowe. Około 1990 roku fort opuszczony zasypywany śmieciami i dewastowany – wewnątrz koszar spalono między innymi kilka samochodów.

W 1997 roku fort przejmują harcerze i wspólnie z PTOP ?Salamandra? zabezpieczają podziemia fortu przed niekontrolowaną penetracją i dewastacją. Od tego czasu trwają systematyczne prace nad oczyszczeniem terenu fortu i podziemnych kubatur ze śmieci i gruzu.

W podziemiach fortu co roku obserwowanych jest kilkadziesiąt osobników nietoperzy kilku gatunków ?miedzy innymi Nocek Duży, Nocek Rudy, Nocek Natterera, Gacek Brunatny ? dzięki harcerzom populacja nietoperzy stale wzrasta. W zabezpieczonych podziemiach znalazły one doskonałe miejsce do zimowania.

W planach miedzy innymi ścieżka dydaktyczna historyczno przyrodnicza po obwałowaniach i podziemiach fortu.

Kilka słów na temat nazewnictwa fortu: pierwotnie funkcjonowała nazwa ?Zwischenwerk 4a? (dzieło pośrednie), później ?Zwischenwerk Waldersee II (IVa)?, w latach międzywojennych ?Warownia 4a?. Po wojnie ?Fort IVa?, a obecnie Fort 4a.

Opracowanie:
hm. Konrad Dąbrowski ? H.R.
Harcerski Krąg Miłośników Fortyfikacji i Eksploracji w Poznaniu & Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a.

Powyższy cytat pochodzi ze STRONY W CAŁOŚCI POŚWIĘCONEJ FORTOWI 4a, która jest źródłem bardzo cennych informacji o tej bardzo ciekawej budowli fortyfikacyjnej.

FORT 4a obecnie:

Obecnie organizacje opiekujące się fortem działają w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań.

Szczególnie wart uwagi jest fakt, iż członkowie Porozumienia dla Twierdzy Poznań opracowali koncepcję zagospodarowania Fortu 4a, oraz czterech innych obiektów Twierdzy Poznań (Forty: 5, 5a, 6 oraz 6a). Koncepcja ta zwyciężyła w konkursie ogłoszonym przez Miasto Poznań! Szerzej m.in. o projekcie „Twierdza Poznań Dziedzictwem Narodów” -można przeczytać TUTAJ.

Uważam, że projekt jest niezwykle ciekawy; jest inicjatywą jak najbardziej wartą wsparcia, uwagi i promocji, trzeba wreszcie wykorzystać niedoceniany potencjał, który miasto już ma -Twierdzę Poznań!

Aktualnie na forcie spotykają się następujące organizacje: HOKTW, HKMFIE, 66 PDH „Lupus”, Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a, Klub Miłośników Gier Fabularnych, Bractwo Rycerskie Chorągwi Wielkopolskiej i Grupa Rekonstrukcyjna Wojsk Łączności.

Odbywają się także forteczne rajdy rowerowe (których metą jest fort), w ramach działalności Porozumienia dla Twierdzy Poznań, we współpracy z Sekcją Rowerzystów Miejskich.

Organizacje współpracujące ze sobą w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań planują budowę mariny – przystani wodniackiej na rzece Warcie w pobliżu fortu. Fort według tej koncepcji stanowić będzie zaplecze dla wodniaków a zaprojektowany przez Porozumienie dla Twierdzy Poznań, Poznańszki Szlak Forteczny zyska połączenie z szlakiem wodnym przebiegającym przez nasze miasto. Na teranie fortu otwarty także będzie Skansen Forteczny – Fort 4a poświęcony historii i przeszłości militarnej obiektu.

Oto zdjęcia wnętrz Fortu 4a:

(Zwiedzanie jak najbardziej jest możliwe -w każdą pierwszą niedzielę miesiąca 10:00 – 14:00, jednak wymagane jest wcześniejsze zgłoszenie telefoniczne. Istnieje możliwość ustalenia zwiedzania w innym terminie -szczegóły TUTAJ).

Zachęcam jak najbardziej do odwiedzenia, wrażenia niezapomniane!

Zdjęcia publikuję dzięki uprzejmości p. Konrada Dąbrowskiego, lidera wielu inicjatyw związanych z popularyzacją poznańskich fortyfikacji i Przewodniczącego Porozumienia dla Twierdzy Poznań. Pan Konrad od 15 lat opiekuje się Fortem 4a, ratując zabytkowy obiekt przed zniszczeniem i zapomnieniem.

Zawsze, gdy planuję wakacje; gdy już wiem, gdzie będę je spędzać -czytam masę artykułów (a czasami i książek) na temat regionu docelowego.

Uwielbiam przeglądać mapy, także dwa miesiące przed wakacjami -mapa tego regionu staje się moim nieodzownym dodatkiem dnia codziennego

Zapoznaje się z nią, szukam miast, które będę mijać, interesujących rzeczy po drodze, ciekawych dróg, punktów widokowych itd.

Kiedy planowałam wakacje w 2011r., (biorąc pod uwagę region województwa lubuskiego),  szukałam ciekawych miejsc, które można by zobaczyć w tamtych rejonach. Od razu skojarzyłam region, w który się udajemy -z wieżami Bismarcka. Wszak bliżej Niemiec, niż na lubuskim, nie można chyba być

W sieci jest genialna strona, w całości poświęcona wieżom Bismarcka.

Szerzej o wszystkich wieżach Bismarcka w Polsce -można przeczytać TUTAJ, o tej konkretnej (opisywanej) -przeczytać można TUTAJ.
Na stronie Urzędu Gminy Świdnica również można przeczytać przydatne informacje.

Wieża znajduje się na szczycie Wilkanowskiej Góry (Kosowskiej Góry), o wysokości 220 m.n.p.m., ale brew pozorom, do wieży wcale nie jest łatwo dojechać, nie znając dokładnej trasy dojazdu.

Mimo, że przy wjeździe do miejscowości Wilkanowo -jest stosowna tablica informacyjna- dalej nie ma żadnego jasno oznakowanego szlaku, który prowadziłby na szczyt (mnogość potencjalnych tras bierze się zapewne z wjazdu na tereny leśne, które -pełne odbić i rozstajów dróg- są dość rozległym terenem). My, aby trafić do wieży, musieliśmy skorzystać z uprzejmości mieszkańca Wilkanowa, który wskazał drogę.

Dla pewności: oto trasa, jak dojechać na wieżę:

Pokaż Wieża Bismarcka w Wilkanowie (k. Zielonej Góry) na większej mapie

Na powyższych stronach jest adnotacja, że zwierzanie jest jak najbardziej możliwe, korzystając z uprzejmości leśników (którzy teraz zarządzają wieżą).

Niestety nam z owej uprzejmości nie udało się skorzystać, mimo, że leśnik owszem -był.

Uważam za wielki minus nie udostępnianie wieży dla zwiedzających (lub udostępnianie jej wybiórczo).

Jednak myślę również, że zobaczyć ją naprawdę warto.

Chociażby z zewnątrz