Zima, ostatnia dekada lutego. Wzgórze Winiarskie górujące nad Poznaniem całe pokryte jest czapą śniegu. Mroźny wiatr przenika na wskroś, potęgując odczuwalny chłód. Z ciężkich, szarych chmur pada śnieg.  Jest 23 lutego 1945 roku…

Być może było tak wtedy, dokładnie 68 lat temu. Wiadomo na pewno natomiast, że tego pamiętnego dnia dwie wrogie armie, Niemcy i Rosjanie, stoczyły ze sobą walkę, która zakończyła się wyzwoleniem Poznania. Na pamiątkę tego wydarzenia, od kilku lat w tym samym miejscu odbywa się rekonstrukcja bitwy o Poznań. Wzgórze Winiarskie, dziś lepiej znane jako Cytadela Poznańska -staje się niemym świadkiem scen sprzed lat. W tym roku, w ten sam symboliczny dzień nad Cytadelą znów rozbrzmiewał huk wystrzałów, a niemieckie okrzyki bojowe przenikały się z rosyjskimi.

W tym roku inscenizacja odbyła się w zupełnie nowym miejscu: na polanie pod Dzwonem Pokoju. W poprzednich latach były to: Brama Polna i polana naprzeciw Muzeum Uzbrojenia (nieopodal starej radiostacji). Myślę, że jak na skalę takiego przedsięwzięcia miejsce tegoroczne jest bardzo dobre: nareszcie wszyscy widzowie mieli szansę się pomieścić (bez przysłowiowego „wchodzenia sobie na głowę”); zresztą o tym miejscu wspominałam rok temu w relacji z zeszłorocznej Bitwy o Poznań. Rekonstrukcja z roku na rok staje się coraz popularniejszym wydarzeniem, także organizatorzy muszą wziąć pod uwagę rozrastającą się publiczność -i wg mnie po raz pierwszy pod tym względem sprostali zadaniu, co zawdzięczają również ukształtowaniu terenu wokół polany (liczne górki i wzniesienia ułatwiające obserwację).

Niestety, tegoroczna impreza wydawała mi się słabsza scenariuszowo, niż poprzednie… Nie wiem, czy jest to winą zbyt dużego terenu przeznaczonego na rekonstrukcję i tym samym „ginących tam” (nie tak widocznych) formacji obu armii i ciężkiego sprzętu. Brak czołgu T-34 też ma zapewne znaczenie, bo zamiast niego na polach walki pojawił się mniejszy T70M, który nie robił takiego wrażenia jak poprzednik na mniejszych polach walki w zeszłym roku.

Wcześniejsze relacje:

Bitwa o Poznań 2012 -T34 zdobył Cytadelę!

Bitwa o Poznań 2011

Bitwa…

//www.youtube.com/watch?v=dv4xmuQ0XVM

…i PO bitwie:

//www.youtube.com/watch?v=-gbOrejWJyU

Oto fotorelacja:

Za oknem środek zimy, więc niech zagości tutaj trochę lata Nic to, że zeszłego -ważne, że zdjęcia przywołują bardzo miłe wspomnienia i, że do następnego lata tylko cztery i pół miesiąca

Co roku -od dobrych trzech lat- czekam na luty. Dlaczego? Dlatego, że w połowie tego miesiąca na Cytadeli odbywa się rekonstrukcja historyczna pt.”Bitwa o Poznań”. W tym roku niestety pogoda nie do końca dopisała, ale i tak warto było się wybrać na kolejną jej odsłonę

Zeszłoroczną poznańską rekonstrukcję na Cytadeli opisywałam tutaj:

Bitwa o Poznań 2011 -warto zajrzeć i poczytać

Pokaż Bitwa o Poznań 2011 na większej mapie

Co do obecnej inscenizacji: warto zauważyć, iż z roku na rok -rekonstrukcja poznańskiej bitwy z 1945r. jest coraz lepiej przygotowana, a co za tym idzie- jest również bardziej atrakcyjna dla widzów.

W tym roku -w porównaniu z rokiem zeszłym- forma znów się rozwinęła i w ten oto sposób mieliśmy okazję podziwiać oryginalny rosyjski czołg T-34 uczestniczący w inscenizacji (jako ciekawostkę potraktujmy również fakt, że po raz pierwszy od prawie 70 lat wjechał on na teren poznańskiej Cytadeli).

Uważam, że forma rekonstrukcji powinna się zmieniać, ewoluować, rozwijać A już samo „uczestnictwo” czołgu jest tego dobrym symptomem, krokiem naprzód. W stolicy Wielkopolski -póki co- nie ma drugiej takiej imprezy, więc warto pielęgnować to, co zostało wykształcone w świadomości Poznaniaków, a bynajmniej mojej: LUTY =INSCENIZACJA =HISTORIA.

Film:

//www.youtube.com/watch?v=FGnhHDeBnCQ

Sporo ostatnio na stronie tematów fortyfikacyjnych i militarnych. Wynika to po części z faktu, iż zima, którą obecnie mamy -jest zdecydowanie najlepszą porą na obserwację tego typu obiektów (są dobrze widoczne dzięki ubogiej roślinności, braku liści na drzewach etc.). Wcześniejsze fortyfikacyjne posty stanowią także dobry wstęp do artykułu o obiekcie, który chcę zaprezentować dzisiaj: Fortu 4a.

Niedawno miałam okazję zwiedzić owy poznański fort. Położony jest on w północnej części Poznania; jest jednym z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań (9 głównych i 9 pośrednich, tzw. „pomocniczych”).

Na mapce poniżej można zobaczyć, jak w uproszczeniu wyglądał pierścień forteczny wokół ówczesnego miasta Poznania:

Pokaż Pierścień Fortów Wokół Poznania na większej mapie

ZARYS HISTORII:

Historia Fortu 4a pełna jest „zwrotów akcji” i obfituje w ciekawe epizody:

Fort 4a powstał w ramach rozbudowy i modernizacji dziewiętnastowiecznej Twierdzy Poznań. Jest to fort pomocniczy artyleryjski. Zbudowany został w latach 1878 ? 81.

Z ramienia wojska nadzór nad budową pełnił Kapitan Walter. Podczas budowy w 1880 nastąpiła katastrofa budowlana, osunięcie głównego wału.

Fort 4a w Poznaniu posiada narys barkanu (fort trapezowy) na wale umieszczono cztery trawersy ziemne: dwa, zawierające schrony (schrony rozebrane), na czole i po jednym na obu barkach, (?).

Fort otoczony był fosą o szerokości 9 m. Przeciwskarpa w części czołowej i barkowej murowana (fosa na odcinkach barkowych i szyjowym zasypana przeciwskarpy wysadzone i rozebrane), w części szyjowej – ziemna. Skarpa jest ziemna, chroniona przez mur skarpowy (mur rozebrany).

Przestrzeliwanie fosy zapewniały trzy wewnętrzne kaponiery (?).

W roku 1888 fort został zmodernizowany i wzmocniony. (?) Brama główna i wyjazdy na majdany a także wejścia do potern zaopatrzono w ramach wzmocnienia murami antypodmuchowymi z przejściami labiryntowymi, okna koszar fortu zostały zamurowane (co drugie) a stropy i ściany zaopatrzono w poduszki piaskowe.

Po odzyskaniu niepodległości Wojsko Polskie fort przeznaczyło na cele magazynowe, zachowały się podpisy żołnierzy w koszarach fortu. Wojsko uprawiało także cebulę na polu na terenie przylegającym do fortu.

Podczas szturmu Twierdzy Poznań w 1945 roku fort brał udział w obronie jednak walki trwały tylko dwie godziny ? doszło do nich także w poternach fortu – zachowane ślady na ścianach w podziemiach fortu.

W 1945 r. w czasie działań wojennych uszkodzone zostały koszary szyi. W latach 1952 ? 65 fort został wysadzony i poddany rozbiórce. Fosa została zasypana ziemia z wykopów pod domy jednorodzinne rozbudowywanego w pobliżu osiedla.

W latach 80 ? tych część koszar użytkowana na cele magazynowe. Około 1990 roku fort opuszczony zasypywany śmieciami i dewastowany – wewnątrz koszar spalono między innymi kilka samochodów.

W 1997 roku fort przejmują harcerze i wspólnie z PTOP ?Salamandra? zabezpieczają podziemia fortu przed niekontrolowaną penetracją i dewastacją. Od tego czasu trwają systematyczne prace nad oczyszczeniem terenu fortu i podziemnych kubatur ze śmieci i gruzu.

W podziemiach fortu co roku obserwowanych jest kilkadziesiąt osobników nietoperzy kilku gatunków ?miedzy innymi Nocek Duży, Nocek Rudy, Nocek Natterera, Gacek Brunatny ? dzięki harcerzom populacja nietoperzy stale wzrasta. W zabezpieczonych podziemiach znalazły one doskonałe miejsce do zimowania.

W planach miedzy innymi ścieżka dydaktyczna historyczno przyrodnicza po obwałowaniach i podziemiach fortu.

Kilka słów na temat nazewnictwa fortu: pierwotnie funkcjonowała nazwa ?Zwischenwerk 4a? (dzieło pośrednie), później ?Zwischenwerk Waldersee II (IVa)?, w latach międzywojennych ?Warownia 4a?. Po wojnie ?Fort IVa?, a obecnie Fort 4a.

Opracowanie:
hm. Konrad Dąbrowski ? H.R.
Harcerski Krąg Miłośników Fortyfikacji i Eksploracji w Poznaniu & Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a.

Powyższy cytat pochodzi ze STRONY W CAŁOŚCI POŚWIĘCONEJ FORTOWI 4a, która jest źródłem bardzo cennych informacji o tej bardzo ciekawej budowli fortyfikacyjnej.

FORT 4a obecnie:

Obecnie organizacje opiekujące się fortem działają w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań.

Szczególnie wart uwagi jest fakt, iż członkowie Porozumienia dla Twierdzy Poznań opracowali koncepcję zagospodarowania Fortu 4a, oraz czterech innych obiektów Twierdzy Poznań (Forty: 5, 5a, 6 oraz 6a). Koncepcja ta zwyciężyła w konkursie ogłoszonym przez Miasto Poznań! Szerzej m.in. o projekcie „Twierdza Poznań Dziedzictwem Narodów” -można przeczytać TUTAJ.

Uważam, że projekt jest niezwykle ciekawy; jest inicjatywą jak najbardziej wartą wsparcia, uwagi i promocji, trzeba wreszcie wykorzystać niedoceniany potencjał, który miasto już ma -Twierdzę Poznań!

Aktualnie na forcie spotykają się następujące organizacje: HOKTW, HKMFIE, 66 PDH „Lupus”, Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a, Klub Miłośników Gier Fabularnych, Bractwo Rycerskie Chorągwi Wielkopolskiej i Grupa Rekonstrukcyjna Wojsk Łączności.

Odbywają się także forteczne rajdy rowerowe (których metą jest fort), w ramach działalności Porozumienia dla Twierdzy Poznań, we współpracy z Sekcją Rowerzystów Miejskich.

Organizacje współpracujące ze sobą w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań planują budowę mariny – przystani wodniackiej na rzece Warcie w pobliżu fortu. Fort według tej koncepcji stanowić będzie zaplecze dla wodniaków a zaprojektowany przez Porozumienie dla Twierdzy Poznań, Poznańszki Szlak Forteczny zyska połączenie z szlakiem wodnym przebiegającym przez nasze miasto. Na teranie fortu otwarty także będzie Skansen Forteczny – Fort 4a poświęcony historii i przeszłości militarnej obiektu.

Oto zdjęcia wnętrz Fortu 4a:

(Zwiedzanie jak najbardziej jest możliwe -w każdą pierwszą niedzielę miesiąca 10:00 – 14:00, jednak wymagane jest wcześniejsze zgłoszenie telefoniczne. Istnieje możliwość ustalenia zwiedzania w innym terminie -szczegóły TUTAJ).

Zachęcam jak najbardziej do odwiedzenia, wrażenia niezapomniane!

Zdjęcia publikuję dzięki uprzejmości p. Konrada Dąbrowskiego, lidera wielu inicjatyw związanych z popularyzacją poznańskich fortyfikacji i Przewodniczącego Porozumienia dla Twierdzy Poznań. Pan Konrad od 15 lat opiekuje się Fortem 4a, ratując zabytkowy obiekt przed zniszczeniem i zapomnieniem.

Dziś,  w dniu 9.03.2011,  dziki (najprawdopodobniej dębińskie) postanowiły odwiedzić Dębiec!

W poszukiwaniu za jedzonkiem odwiedziły zieloną polanę i blokowiska niedaleko ul. Dolna Wilda.

Dziki ruszyły „w miasto” prawdopodobnie niedługo po tym, jak ich rodzime siedlisko -Dębina- została zalana (jakiś czas temu) przez przybierającą Wartę.

To niesamowite, jak dzikie zwierzęta potrafią dostosować się do zmiennych warunków.

Oto zdjęcia:

[See image gallery at mojewyprawy.com]

Dnia: 20.02.2011.

W tym roku rekonstrukcja miała miejsce w innym miejscu, niż w zeszłym roku:

Pokaż Bitwa o Poznań 2011 na większej mapie

,czyli zamiast zeszłorocznej Bramy Polnej (która notabene jest wg mnie za mała na tego typu imprezy) -spektakl odbył się na Polanie niedaleko wysadzonej radiostacji. Oczywiście nie obyło się bez małego zamieszania, ponieważ na plakacie promującym wydarzenie nie było opisane jasno, o jaką polanę chodzi.
Można było napisać o ruinach wysadzonej radiostacji, którą większość spacerowiczów kojarzy i już wg mnie byłoby łatwiej trafić na miejsce
Moim zdaniem nowe miejsce jest o wiele lepsze od Bramy Polnej -i nie chodzi tu już o nowość, tylko o przestrzeń -wyraźnie dało się odczuć, iż na tegorocznej rekonstrukcji historycznej pojawiło się (conajmniej!) TRZY razy tyle ludzi, co w roku 2010! Obyło się zatem bez incydentów typu: wchodzenie przypadkowych osób na teren inscenizacji, co jest ważne nie tylko ze względów bezpieczeństwa.
Widać, że organizatorom zależy i postarali się zadbać o profesjonalne zaplecze spektaklu -oto pojawili się np. ochroniarze pilnujący bezpieczeństwa i w końcu właściwe i do końca ogrodzone taśmą pole bitwy.
Oczywiście wiąże się to z większymi kosztami imprezy, ale warto zauważyć i podkreślić, że z roku na rok organizatorzy uczą się na własnych błędach
Poznań powinien promować wydarzenia kulturalne, a tym bardziej łączące kulturę z podtrzymywaniem pamięci, historii, tradycji i swego rodzaju patriotyzmu lokalnego -to pewne i pewnie każdy poznaniak się ze mną zgodzi.
Mnie dziwi tylko jedno: reakcja władz miasta. To, że właściwie dopiero w ostatniej chwili od prezydenta Poznania pojawiła się inicjatywa, by wspomóc imprezę dokładając z budżetu brakujące środki.
Wiadomo, że tego rodzaju imprezy są ograniczone budżetowo: w końcu organizuje je stowarzeszenie, które samo w sobie przychodów właściwie nie ma i jako, że Poznań jako miasto nie może się pochwalić zbyt wieloma imprezami tego typu (w sumie NIE MA innych propozycji) -warto byłoby corocznie zainwestować pewną określoną kwotę pieniędzy na ten cel!
Uważam, że rekonstrukcja jak najbardziej warta jest zainwestowania -po ilości ludzi obecnych dziś na Cytadeli łatwo można wywnioskować (-i nie trzeba być specjalistą!), że bardzo potrzebne są tego typu inicjatywy, i warto wspomóc je finansowo -poza tym wspomóc medialnie i wypromować, bo mają szansę stać się wizytówką miasta!
Niewiele osób o tym wie, ale Poznań (oprócz Warszawy) jest jednym miejscem w Polsce, gdzie jest Cytadela!
Warto to podkreślać, bo Fort Winiary był największym fortem artyleryjskim w Europie -po prostu szkoda zmarnować potencjał, który widzieli już Niemcy.
Szkoda, że tak ulotne wartości jak pieniądze -są w stanie zaprzepaścić szansę na pielęgnowanie czegoś tak wspaniałego, jak uczestnictwo w kultywowaniu pasjonującej historii -jeśli nie dla siebie, to dla przyszłych pokoleń. Czy to tak wiele, by zmarnować coś,czym Poznań mógł się kiedyś szczycić na skalę europejską?!
Jako przykład dla naszych poznańskich włodarzy podam małą miejscowość Boryszyn (w woj. lubuskim), słynną Pętlę Boryszyńską i inscenizacje historyczne, które odbywają się tam co roku -władze wykorzystały potencjał, zainwestowały i tak co roku możemy zauważyć napływ gości z wielu krajów UE.
Oby Poznań dorósł do takiej świadomości!

FILMY:

Początek:

//www.youtube.com/watch?v=pIS-ODLxsiE

Szturm Niemców:

//www.youtube.com/watch?v=h4oxdvFG3pY

Szturm Rosjan:

//www.youtube.com/watch?v=bkYeCM4EAX8

Szturm Rosjan 2:

//www.youtube.com/watch?v=lteDb9oPjCk

Szturm Rosjan 3:

//www.youtube.com/watch?v=dzNOD6l0JHw

Koniec:

//www.youtube.com/watch?v=hOb3hQwTdPo

Fotogaleria z krótki reportaż z powodzi w Poznaniu, która miała miejsce wiosną 2010r.

24 maja 2010:

Łąki i tereny nadrzeczne są już podtopione, m.in. Łęgi Dębińskie -wiadomo już, że poziom wód będzie wzrastać.

Obecny stan Warty na wysokości Poznania można wirtualnie oglądać TUTAJ.
Stąd zdjęcia zrobione w Dębinie i na moście Starołęckim.

26-27 maja 2010:

Stan Warty wynosił ponad 500 cm.

Zdjęcia robione były komórką, więc nie są zbyt dobrej jakości.

28 maja 2010:

Warta ma poziom 612 cm.

Dębina pod wodą.

Poniżej wśród zdjęć -fotki z Lubonia i zalanej Dębiny.

29 maja 2010:

Stan Warty to ponad 640 cm.

Poniżej m.in. zdjęcia z oględzin wałów i rzeki.

30 maja 2010:

W niedzielę 30 maja popołudniem nad Poznaniem przeszła spora ulewa, która postawiła w gotowość służby ratownicze w Poznaniu i okolicach. Tym samym Warta osiągnęła wtedy krytyczny poziom 690 cm (wskaźnik na moście Św. Rocha).

Dębina: ul. Piastowska zamknięta i cała wyłączona z ruchu samochodowego.

Na początku wpisu niestety muszę nadmienić, iż wyprawa ta nie była zbyt udana mimo, że początkowo nic nie wskazywało na jej niepowodzenie.

Dla zainteresowanych mapa trasy dostępna pod TYM LINKIEM.

Około 12:00 wyruszyliśmy na zdobywanie NW części poznańskiego pierścienia, niezbyt zobowiązująco, gdyż objeżdżając  wzdłuż jezioro Kierskie -dopiero napotkaliśmy oznaczenia owego Pierścienia (przynajmniej tak nam się wydawało)… ale po kolei…

Ruszyliśmy na znaną nam już trasę Poznań -Kiekrz, tym razem inną drogę, bowiem poprzez Wolę.

W drodze minęliśmy grób z łbem konia, intrygujący i na swój sposób piękny.

Dotarliśmy do Strzeszynka, dalej do Kiekrza i nad jezioro, jechaliśmy wzdłuż niego.

Bardzo przypomina mi ono jeziora na Mazurach… pewnie poprzez te żaglówki…

Na pierwszym planie (jacht? łódka? -maszyna ) WOPRowców.

Następnie dotarłwszy do końca jeziora -wspięliśmy się na dość dużą górkę i już byliśmy w Baranowie;

Tutaj też ujrzeliśmy owy ‚czerwony szlak (pierścieniowy?)';

Widok z takiej wysokości przywodzi mi na myśl widoki z greckich pejzaży i widokówek:

Ech, piękne… Na pewno nie raz powrócimy w to przypadkiem odkryte miejsce

Kolejne zdjęcie zrobione jest na przedpolach Baranowa i Lusowa…

Niestety, co muszę stwierdzić, duża ilość miejsc w dotychczas opisanym szlaku Pierścienia jest niedostatecznie oznakowana; czasami mieliśmy wątpliwości, cze jedziemy w ogóle prawidłową ścieżką, zero oznaczeń :/

Jednak prawdziwe kłopoty z tym zaczęły się odrobinę za Lusowem, w licznych lasach okalających Lusówko

Stamtąd nie mam już zdjęć, ponieważ opóźnienie było na tyle spore, że zaniechaliśmy zatrzymywania się w ogóle na rzecz powrócenia do domu w jak najkrótszym czasie :/Jednym słowem -gonitwa z czasem i odległością! (Droga Buk -Poznań).

Oznaczenia niekompetentne i niewłaściwe! Wręcz -niestety- mylące, do tego stopnia, że jadąc -niby- jednym szlakiem od Poznania do Dopiewa- za Lusówkiem nagle zaczyna się nieświadomie zawracać w stronę Tarnowa Podgórnego!

Totalny chaos, zbyt mało oznaczeń, do tego niekompetentne i mylące! -Słowa kieruję do Departamentów Sportu i Turystyki Wielkopolskiego Urzędu Marszałkowskiego, gdyż to one nadzorują tenże szlak (uzasadnienie)

Moim i innych zdaniem przydałoby się ujednolicenie oznakowania na JEDNYM przecież Pierścieniu Poznańskim tak, by i inni nie gubili się w trasach, które i tak raczej nie są uczęszczane na tyle, by choć wywnioskować kierunek drogi na rozstaju

Także apeluję o zadbanie o infrastrukturę pracowników Departamentów WUM!

Nie wiem, jak innych będących pierwszy raz na owej drodze, ale mnie i innych jej użytkowników odstraszyło ww. słabe (!) oznaczenie. I nieprędko na niej zawitam; przynajmniej do czasu, gdy nie wprowadzą nowych oznaczeń, bądź nie zmienią i nie ujednolicą już istniejących…

Oto jak niekompetencja urzędników może zepsuć nawet nieźle zapowiadający się wyjazd obywateli -zwykłych ludzi

Oto zdjęcia:

Pomimo zimowej, trochę ponurej, ale i niezbyt mroźnej aury postanowiliśmy wybrać się na małą niedzielną pieszą wycieczkę „śladem” niedawno otwartego Mostu Cybińskiego (zwanego także „Mostem Biskupa Jordana”).

TUTAJ więcej informacji o moście

Spędziliśmy troszkę czasu na Śródce, w pobliżu Cybiny i na Ostrowie Tumskim -spacerując i podziwiając m.in. Katedrę, kościoły i ww. nowootwartą przeprawę przez dorzecze Warty.

Nieco później, obfotografując już doszczętnie nowy nabytek poznańskiej architektury hydrotechnicznej -niemal natychmiast powzięliśmy decyzję, że to jeszcze nie koniec dnia

…po czym ruszyliśmy w kierunku ronda Śródka na tamtejszą pętlę autobusową.

Zapragęliśmy coś jeszcze zobaczyć, przeżyć… ten dzień nie mógł się tak po prostu skończyć!

Zapadła decyzja: autobus linii nr 73, który zawiezie nas do Janikowa!

Jeszcze tam nie byliśmy, co więc stało na przeszkodzie… Czasem jest tak, że ma się coś w zasięgu ręki/ wzroku/ planów, a mimo to nie jest się w stanie zrealizować celu… Ale zawsze warto!

Wsiedliśmy więc w MPKowski autobus, by już prawie za chwilę być w Janikowie.

Po powrocie do Poznania poszliśmy jeszcze na mały spacer do Parku Dębina… Widok tego miejsca zimową porą po prostu zachwyca!

Zima nie przeszkodziła w przemierzaniu nowych szlaków… a nawet tak drobne miejskie wycieczki, jak ta -pozwalają nie siedzieć w domu, urozmaicić tydzień  i oderwać nas choć w małym stopniu od codzienności!

Pozdrawiam!