… rozpościera się przepiękny przełom rzeki  Warty… Wprawdzie to nie podręcznikowy „przełom”, gdzie brzegi lądu opadają z obu stron stromymi skarpami, a rzeka wije się meandrując co chwilę o 180 stopni, ale jak na nasze wielkopolskie, płaskie krajobrazy -pejzaż jawi się bardzo ciekawy. Liczne wzniesienia, w które obfituje północne wybrzeże Warty, z których można podziwiać krajobraz, zieleń pól, traw i lasów, oraz po prostu sielskie, rolnicze widoki -to wszystko, przy czym człowiek mógłby odpocząć.

Krainy Puszczy Noteckiej i Sierakowskiego Parku Krajobrazowego prawie się przenikają, i mimo, że na pierwszy rzut oka nie mają punktów stycznych, choć obejmują podobne rejony Wielkopolski, są w zasadzie uzupełniającą się jednością, jeśli chodzi o piękno krajobrazu. Łączy je mianowicie rzeka Warta, która obdarowuje obie krainy -nadaje pagórkowemu i morenowemu parkowi łagodności, zaś puszczy -daje odrobinę „szaleństwa” w postaci zalesionych skarp.

Mimo, iż obecnie na Warcie obserwujemy stan ostrzegawczy (na dzień dzisiejszy: 408 cm we Wronkach), da się bezpiecznie podziwiać tereny doliny Warty.

Niedzielny poranek powitał mnie rześkim powietrzem, więc postanowiłam wybrać się na spacer. Wokół tylko mgła, cisza, spokój… Oraz różne odcienie bieli i szarości.

I tak naprawdę tylko obecność śniegu przypominała o zimie wokół; temperatura i ogólna aura bardziej przypominały przedwiośnie, niż „przedzimie”…

//www.youtube.com/watch?v=7JDiOGpNyJ4

Tereny Pojezierza Międzychodzko -Sierakowskiego są bardzo piękne i wprost idealne do podziwiania ich zza dwóch kółek. Mnogość szlaków, zarówno pieszych, jak i rowerowych sprawia, że jest w czym wybierać planując rowerową wycieczkę -można ją „kilometrowo” dopasować do naszych możliwości i kondycji

Ja swoją, kolejną już wycieczkę, jak zwykle planowałam zaglądając do TEJ OTO MAPY, którą również gorąco polecam wszystkim podróżnikom chcącym lepiej poznać Pojezierze Międzychodzko -Sieakowskie Jest kompetentna, dokładna, przejrzysta i estetyczna, a co najważniejsze -jest mapą całego powiatu, co dodatkowo nas nie ogranicza

Jeśli chodzi o trasę, to początkowo zakładałam podążanie szlakami poprzez Puszczę Notecką, czyli drugą stroną Warty, ale ostatecznie zniechęciły mnie do tego dwie rzeczy: prom w Zatomiu Starym działający w weekendy tylko do 12:30 (planowałam start do Puszczy i powrót poprzez rzekę Wartę właśnie tą drogą), oraz dość późna godzina mojego startu w trasę (zwyczajnie nie zdążyłabym wrócić o rozsądnej porze).

Tym razem wyruszyłam właśnie dość późno, bo ok. 12:30, a wróciłam ok. 17:30. Jeśli chodzi o szlaki, to zaczęłam od szlaku niebieskiego, którym w pobliżu jez. Kolno dotarłam do Międzychodu. W mieście zjechałam na szlak czarny, który wiedzie na północ, w kierunku Kaplina; dalej do Mokrzca, w którym to wracając -wjechałam na Nadwarciański Szlak Rowerowy. A, że zazwyczaj nie lubię wracać tą samą drogą,to za mostem na rz. Warcie w Międzychodzie zjechałam na szlak żółty dojeżdżając tym samym do punktu startowego

Długość trasy to ok. 38 km:

Pokaż Rowerem nieopodal Międzychodu (37 km) na większej mapie

Wiedzie ona m.in. przez Bielsko, Międzychód, Radgoszcz, Kaplin i Mokrzec.

Oczywiście podczas wycieczki, oprócz pięknych krajobrazów, co rusz spotykałam leśne, dzikie zwierzaki. Zdarzyła mi się również niecodzienna przygoda, otóż zaobserwowałam i nawet zdążyłam uchwycić kamerą „szczekającego” koziołka sarny:

//www.youtube.com/watch?v=vQRwg9YZh5Y

Oto zdjęcia z wyjazdu:

Marcowe słońce zachęcało do kolejnej rowerowej wycieczki, toteż postanowiłam wybrać się tym razem w okolice Poznania. Wybór padł na Rezerwat Śnieżycowy Jar (w gminie Murowana Goślina).

Chciałam po pierwsze zobaczyć śnieżyce, które tak cudnie kwitną co roku (z daleka widać, jakby tworzyły piękny biały dywan) oraz zwiedzić nadwarciański szlak rowerowy (który docelowo z Poznania biegnie bodajże aż do Międzychodu).

Obie rzeczy się udały, kilometraż całej trasy to ok. 54 km (znów ze zdecydowaną przewagą duktów leśnych i polnych), tym razem i ścieżka bardzo dobrze utrzymana i oznaczona Po prostu dobrze się nią jedzie.

Poprzednie wizyty w „Śnieżycowym Jarze” opisywałam tutaj:

Śnieżycowy Jar ożył! /Poznań -Biedrusko -Starczanowo -29.02.2008r. -wycieczka rowerowa

Śnieżycowy Jar znów ożył! (26.03.2011) -wycieczka piesza

Jednego tylko nie przewidziałam -takiego najazdu ludzi na rezerwat…

Piękna pogoda przyciągnęła nie tylko rowerzystów i spacerowiczów, ale również kilka dość sporych zorganizowanych grup nordic-walking’owych (tzw. „kijkarzy”) Osoby zmotoryzowane przy wjeździe i do Starczanowa, i do lasu niedaleko rezerwatu -zajmowały każdy wolny skrawek miejsca. Słowem: tłum. No tak, wszak wolny dzień + piękna pogoda = tłumy Ale to nic: przyjechałam, zrobiłam zdjęcia (niestety brak makro z uwagi na obecność strażników leśnych: można dostać mandat wychodząc poza barierkę) i czas było ruszać w drogę powrotną

Poniższą trasę pokonałam dwukrotnie, start i meta w Radojewie:

Pokaż Radojewo ?Śnieżycowy Jar (x2 = 54km) na większej mapie

Trasa pokazana jest w uproszczeniu, gdyż w niektórych miejscach „zbaczałam” ze szlaku robiąc zdjęcia.

Profil topograficzny trasy:

A oto zdjęcia:

Zima w tym roku okazała się bardzo nieprzewidywalna, mając na uwadze dość „ciepły” -jak na tę porę roku- grudzień i styczeń.

Tymczasem luty przymroził i przypomniał wszystkim, że jeszcze nie wiosna Do niej trzeba jeszcze poczekać ponad miesiąc. W związku z tym chciałabym zaprezentować małą galeryjkę zdjęć mroźnej, arktycznej zimy 2012

Moją uwagę zwróciły szczególnie dzikie zwierzaki, które jak widać -pomimo ekstremum zimy- dość dobrze radzą sobie z chłodem, śniegiem i wiatrem.

Kwiczoły spotkane na brzegach jeziora wesoło świergotały wcinając kalinę a pewna ciekawska sarenka z Dębiny próbowała eksplorować nowe tereny skracając sobie drogę przez zamarzniętą Wartę

Oba zwierzątka można obejrzeć pod tymi linkami:

KWICZOŁY:

http://youtu.be/sotHJQB5Uy0

SARENKA:

http://youtu.be/AhsH1X27lOU

STRUGA ZIMĄ (-12 stopni):

http://youtu.be/Zanf-vIqjRM

Sporo ostatnio na stronie tematów fortyfikacyjnych i militarnych. Wynika to po części z faktu, iż zima, którą obecnie mamy -jest zdecydowanie najlepszą porą na obserwację tego typu obiektów (są dobrze widoczne dzięki ubogiej roślinności, braku liści na drzewach etc.). Wcześniejsze fortyfikacyjne posty stanowią także dobry wstęp do artykułu o obiekcie, który chcę zaprezentować dzisiaj: Fortu 4a.

Niedawno miałam okazję zwiedzić owy poznański fort. Położony jest on w północnej części Poznania; jest jednym z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań (9 głównych i 9 pośrednich, tzw. „pomocniczych”).

Na mapce poniżej można zobaczyć, jak w uproszczeniu wyglądał pierścień forteczny wokół ówczesnego miasta Poznania:

Pokaż Pierścień Fortów Wokół Poznania na większej mapie

ZARYS HISTORII:

Historia Fortu 4a pełna jest „zwrotów akcji” i obfituje w ciekawe epizody:

Fort 4a powstał w ramach rozbudowy i modernizacji dziewiętnastowiecznej Twierdzy Poznań. Jest to fort pomocniczy artyleryjski. Zbudowany został w latach 1878 ? 81.

Z ramienia wojska nadzór nad budową pełnił Kapitan Walter. Podczas budowy w 1880 nastąpiła katastrofa budowlana, osunięcie głównego wału.

Fort 4a w Poznaniu posiada narys barkanu (fort trapezowy) na wale umieszczono cztery trawersy ziemne: dwa, zawierające schrony (schrony rozebrane), na czole i po jednym na obu barkach, (?).

Fort otoczony był fosą o szerokości 9 m. Przeciwskarpa w części czołowej i barkowej murowana (fosa na odcinkach barkowych i szyjowym zasypana przeciwskarpy wysadzone i rozebrane), w części szyjowej – ziemna. Skarpa jest ziemna, chroniona przez mur skarpowy (mur rozebrany).

Przestrzeliwanie fosy zapewniały trzy wewnętrzne kaponiery (?).

W roku 1888 fort został zmodernizowany i wzmocniony. (?) Brama główna i wyjazdy na majdany a także wejścia do potern zaopatrzono w ramach wzmocnienia murami antypodmuchowymi z przejściami labiryntowymi, okna koszar fortu zostały zamurowane (co drugie) a stropy i ściany zaopatrzono w poduszki piaskowe.

Po odzyskaniu niepodległości Wojsko Polskie fort przeznaczyło na cele magazynowe, zachowały się podpisy żołnierzy w koszarach fortu. Wojsko uprawiało także cebulę na polu na terenie przylegającym do fortu.

Podczas szturmu Twierdzy Poznań w 1945 roku fort brał udział w obronie jednak walki trwały tylko dwie godziny ? doszło do nich także w poternach fortu – zachowane ślady na ścianach w podziemiach fortu.

W 1945 r. w czasie działań wojennych uszkodzone zostały koszary szyi. W latach 1952 ? 65 fort został wysadzony i poddany rozbiórce. Fosa została zasypana ziemia z wykopów pod domy jednorodzinne rozbudowywanego w pobliżu osiedla.

W latach 80 ? tych część koszar użytkowana na cele magazynowe. Około 1990 roku fort opuszczony zasypywany śmieciami i dewastowany – wewnątrz koszar spalono między innymi kilka samochodów.

W 1997 roku fort przejmują harcerze i wspólnie z PTOP ?Salamandra? zabezpieczają podziemia fortu przed niekontrolowaną penetracją i dewastacją. Od tego czasu trwają systematyczne prace nad oczyszczeniem terenu fortu i podziemnych kubatur ze śmieci i gruzu.

W podziemiach fortu co roku obserwowanych jest kilkadziesiąt osobników nietoperzy kilku gatunków ?miedzy innymi Nocek Duży, Nocek Rudy, Nocek Natterera, Gacek Brunatny ? dzięki harcerzom populacja nietoperzy stale wzrasta. W zabezpieczonych podziemiach znalazły one doskonałe miejsce do zimowania.

W planach miedzy innymi ścieżka dydaktyczna historyczno przyrodnicza po obwałowaniach i podziemiach fortu.

Kilka słów na temat nazewnictwa fortu: pierwotnie funkcjonowała nazwa ?Zwischenwerk 4a? (dzieło pośrednie), później ?Zwischenwerk Waldersee II (IVa)?, w latach międzywojennych ?Warownia 4a?. Po wojnie ?Fort IVa?, a obecnie Fort 4a.

Opracowanie:
hm. Konrad Dąbrowski ? H.R.
Harcerski Krąg Miłośników Fortyfikacji i Eksploracji w Poznaniu & Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a.

Powyższy cytat pochodzi ze STRONY W CAŁOŚCI POŚWIĘCONEJ FORTOWI 4a, która jest źródłem bardzo cennych informacji o tej bardzo ciekawej budowli fortyfikacyjnej.

FORT 4a obecnie:

Obecnie organizacje opiekujące się fortem działają w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań.

Szczególnie wart uwagi jest fakt, iż członkowie Porozumienia dla Twierdzy Poznań opracowali koncepcję zagospodarowania Fortu 4a, oraz czterech innych obiektów Twierdzy Poznań (Forty: 5, 5a, 6 oraz 6a). Koncepcja ta zwyciężyła w konkursie ogłoszonym przez Miasto Poznań! Szerzej m.in. o projekcie „Twierdza Poznań Dziedzictwem Narodów” -można przeczytać TUTAJ.

Uważam, że projekt jest niezwykle ciekawy; jest inicjatywą jak najbardziej wartą wsparcia, uwagi i promocji, trzeba wreszcie wykorzystać niedoceniany potencjał, który miasto już ma -Twierdzę Poznań!

Aktualnie na forcie spotykają się następujące organizacje: HOKTW, HKMFIE, 66 PDH „Lupus”, Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a, Klub Miłośników Gier Fabularnych, Bractwo Rycerskie Chorągwi Wielkopolskiej i Grupa Rekonstrukcyjna Wojsk Łączności.

Odbywają się także forteczne rajdy rowerowe (których metą jest fort), w ramach działalności Porozumienia dla Twierdzy Poznań, we współpracy z Sekcją Rowerzystów Miejskich.

Organizacje współpracujące ze sobą w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań planują budowę mariny – przystani wodniackiej na rzece Warcie w pobliżu fortu. Fort według tej koncepcji stanowić będzie zaplecze dla wodniaków a zaprojektowany przez Porozumienie dla Twierdzy Poznań, Poznańszki Szlak Forteczny zyska połączenie z szlakiem wodnym przebiegającym przez nasze miasto. Na teranie fortu otwarty także będzie Skansen Forteczny – Fort 4a poświęcony historii i przeszłości militarnej obiektu.

Oto zdjęcia wnętrz Fortu 4a:

(Zwiedzanie jak najbardziej jest możliwe -w każdą pierwszą niedzielę miesiąca 10:00 – 14:00, jednak wymagane jest wcześniejsze zgłoszenie telefoniczne. Istnieje możliwość ustalenia zwiedzania w innym terminie -szczegóły TUTAJ).

Zachęcam jak najbardziej do odwiedzenia, wrażenia niezapomniane!

Zdjęcia publikuję dzięki uprzejmości p. Konrada Dąbrowskiego, lidera wielu inicjatyw związanych z popularyzacją poznańskich fortyfikacji i Przewodniczącego Porozumienia dla Twierdzy Poznań. Pan Konrad od 15 lat opiekuje się Fortem 4a, ratując zabytkowy obiekt przed zniszczeniem i zapomnieniem.