Czasami bywa tak, że będąc w jednym miejscu kilka razy -nie odkrywa się go w pełni, tzn. potencjału, magii… I wbrew pozorom, trzeba tam pojechać przysłowiowy „dziesiąty (lub setny) raz”, by dostrzec to, czego za pierwszym razem się nie dostrzegło…
Tak też było z miejscowością o dyskusyjnej nazwie „Kłopot”, tuż przy samej granicy polsko -niemieckiej.
Mimo, iż bywałam nieopodal kilkukrotnie, nie wiedziałam, że… stoi tam most!
I to nie byle jaki…

Jak pisze portal www.powiatslubicki.pl:

Wybudowany w okresie międzywojennym most łączył Kłopot (Kloppitz) z Fürstenbergiem (obecnie nadbrzeżna dzielnica Eisenhüttenstadt). W roku 1945, podczas odwrotu wojsk niemieckich środkowa ? stalowa- część mostu została wysadzona w powietrze. Powstał w ten sposób specyficzny w swym wyglądzie przerwany most wchodzący głęboko w koryto Odry. W roku 2000, kiedy prowadzono remonty wałów przeciwpowodziowych, po zdjęciu wierzchniej warstwy ziemi odkryto szczątki żołnierza niemieckiego w kompletnym umundurowaniu oraz liczne niewybuchy, różnego kalibru pociski i elementy uzbrojenia.

Most, a raczej polska połowa jego ruiny (po niemieckiej stronie po moście nie ma ani śladu, oprócz braku w zadrzewieniu wałów), jest w dość opłakanym stanie, co nie przeszkadza licznym turystom (z całej Polski) w jego zwiedzaniu. Betonowa konstrukcja nadszarpnięta znakiem czasów (i zapewne -wnioskując po dziurach- materiałami wybuchowymi), stanowi bardzo malowniczy punkt na tle szerokiej, granicznej rzeki Odry…

Warto go zobaczyć, tym bardziej, iż okolica Kłopotu jest dość dzika i stanowi piękną ostoję ptactwa (np. bocian biały, bocian czarny, czapla siwa, gęś gęgawa, żuraw etc.)

W samej miejscowości Kłopot znajduje się Muzeum Bociana Białego.

Cytat z portalu powiatslubicki.pl:

Utworzone w 2003 r. z inicjatywy ZO LOP w Zielonej Górze. Prowadzi edukację przyrodniczą ze szczególnym naciskiem na biologię i ekologię bociana białego. Ponadto w budynku znajduje się ekspozycja poświęcona bocianowi i okolicznej przyrodzie. Muzeum posiada miejsca noclegowe. W sąsiedztwie usytuowana jest wieża widokowa, z której można podziwiać bocianią wieś i jej mieszkańców ? bociany białe, które gnieżdżą się tu w ilości około 20 par. W latach 80-tych były tu 33 lęgowe pary.

Szerzej o moście można przeczytać na portalu polskaniezwykła.pl, czy kochajlubuskie.pl.

Oto zdjęcia mostu:

Zwiedzając linię umocnień niemieckich Oderstellung (o której pisałam niedawno), oprócz panzerwerków -czeka nas jeszcze jedna atrakcja. Mowa o moście kolejowym na rzece Odrze; nadal czynnym -biegnie tu linia: Zbąszynek -Gubin. Most znajduje się na wysokości miejscowości Wyszyna i Pomorsko /Laskowo. Jadąc wałem od strony Cigacic w pewnym momencie widzimy przed sobą tory, a -jeśli mamy szczęście -widzimy i słyszymy pociąg (ja miałam ). Jego urok polega właśnie na położeniu (z obu stron rz. Odry dość daleko do pierwszych osad ludzkich ), pośród lasów, wałów, rzeki i rozlewisk… O tyle „dziwnie” słyszy się nagle, pośród „dzikiej odrzańskiej krainy” świst pociągu -cywilizacji…

Biegnie tu tylko jedna „nitka” kolejowa, ale jest ślad po drugiej -w postaci murowanych podpór na rozlewiskach. Niezwykle ciekawe są również dwie „ceglane wyspy” na rz. Odrze -o ile mogę zrozumieć istnienie jednej (po prawej stronie -jako kontynuacja dla prawego przęsła), tak druga „lewa” -jest dla mnie conajmniej dziwna… Obecnie obie, skazane na samodzielną egzystencję -nadal trwają opierając się wartkim nurtom Odry… Aż do kolejnej powodzi.

Most przetrwał już ich conajmniej kilka…

Wg portalu kolejowego KOLEJ.ONE.PL (notabene -znakomitego, polecam!), linię Zbąszynek -Gubin otwarto na pewno po 1870 r. Więcej na ten temat można dowiedzieć się TUTAJ. Tutaj również można zobaczyć PRZEBIEG LINII ZBĄSZYNEK -GUBIN.

Jeśli chodzi o ciekawostki -tutaj można zobaczyć ciekawe info odnośnie stacji POMORSKO.

Most o tyle różni się od innych, które dotychczas widziałam na rzece Odrze (Stany oraz Nietkowice), iż: po pierwsze jest mostem nadal czynnym i utrzymywanym (w przeciwieństwie do tego w Stanach) i nie posiada kładki dla pieszych (w przeciwieństwie do tego w Nietkowicach). Zdjęcia obu wymienionych mostów znajdują się TUTAJ.

Niedawno, pomimo zimowej aury i dość niskich temperatur, blisko Poznania otwarto zupełnie nową atrakcję turystyczną: mowa o wieży widokowej w Wielkopolskim Parku Narodowym (gmina Mosina).

Aż chciałoby się krzyknąć: „nareszcie!”.

NARESZCIE, bo ciągle takich obiektów jest w Poznaniu i sąsiedztwie za mało, a miłośników punktów widokowych w naszym rejonie nie brakuje (sama jestem ich zapaloną miłośniczką ). Pod/Poznańskie wieże widokowe właściwie można policzyć na palcach jednej ręki: wieża na Dziewiczej Górze, dłuuuuugo, dłuuugo nic -oraz budynek Uniwersytetu Ekonomicznego (niegdyś, o ile jeszcze w ogóle funkcjonuje). Ciekawa jestem również punktu na obecnie budowanym Zamku Przemysława, ale jak widać, conajmniej do lipca nie będzie on czynny. Moim zdaniem Poznań potrzebuje punktu widokowego z prawdziwego zdarzenia.

Dlatego dobrze, że gmina Mosina wreszcie zauważyła potencjał, jaki stanowi pod tym względem Osowa Góra, która ma przecież 132 m.n.p.m. Na terenie „glinianek”, czyli dawnych wyrobisk wybudowano ową wieżę i stworzono całą turystyczną infrastrukturę (wiaty turystyczne, kładkę, ścieżki, parking samochodowy i rowerowy, kosze na śmieci itd.). I NARESZCIE ukończyli ją budować, a właściwie -NARESZCIE otworzyli ją dla turystów! Będąc tam nie tak dawno (w połowie stycznia), mimo, że całość była już mechanicznie skończona, to jednak z wieży nie można było korzystać, a i ludzi chętnych do zobaczenia całości i jej „wypróbowania” nie brakowało. Widocznie obiekt czekał na „urzędowe oddanie jej do użytku”. I niestety w tym miejscu muszę napisać, że wszechobecna wtedy konsternacja turystów, którym uniemożliwiono wejście do obiektu -była powszechna (w tym i moja). Odebrałam to wtedy jako swoisty „falstart” wieży. Przemawia za tym np. to, że na stronie gminy Mosina nigdzie dokładnie nie napisano, kiedy będzie otwarcie wieży -tym samym stawiając turystów i osoby zainteresowane w dość dziwnej sytuacji, gdyż zamierzając ją zobaczyć (a być może wejść) -musiały to robić na przysłowiowego „czuja” Resztę pominę milczeniem

Więcej informacji odnośnie etapów jej powstawania znajdziemy na stronie Gminy Mosina, w zakładce „Wieża Widokowa” po prawej stronie.

Poniżej możemy zobaczyć wieżę od etapów jej powstawania -aż do panoramy z jej szczytu

Przy dobrej widoczności możemy z niej podziwiać (oprócz Wielkopolskiego Parku Narodowego) m.in.: panoramę Poznania (m.in. budynki Andersii, Novotelu i Uniwersytetu Ekonomicznego), Elektrociepłowni Karolin, Elewatora w Gądkach, wzniesienia Dziewiczej Góry i Morska, Śrem i wieżę telewizyjną w okolicach… Nie pozostaje nic innego, jak tylko zaopatrzyć się w lornetki i udać się na szczyt wieży widokowej w gminie Mosina

//www.youtube.com/watch?v=cqCEkUAopOk

Sporo ostatnio na stronie tematów fortyfikacyjnych i militarnych. Wynika to po części z faktu, iż zima, którą obecnie mamy -jest zdecydowanie najlepszą porą na obserwację tego typu obiektów (są dobrze widoczne dzięki ubogiej roślinności, braku liści na drzewach etc.). Wcześniejsze fortyfikacyjne posty stanowią także dobry wstęp do artykułu o obiekcie, który chcę zaprezentować dzisiaj: Fortu 4a.

Niedawno miałam okazję zwiedzić owy poznański fort. Położony jest on w północnej części Poznania; jest jednym z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań (9 głównych i 9 pośrednich, tzw. „pomocniczych”).

Na mapce poniżej można zobaczyć, jak w uproszczeniu wyglądał pierścień forteczny wokół ówczesnego miasta Poznania:

Pokaż Pierścień Fortów Wokół Poznania na większej mapie

ZARYS HISTORII:

Historia Fortu 4a pełna jest „zwrotów akcji” i obfituje w ciekawe epizody:

Fort 4a powstał w ramach rozbudowy i modernizacji dziewiętnastowiecznej Twierdzy Poznań. Jest to fort pomocniczy artyleryjski. Zbudowany został w latach 1878 ? 81.

Z ramienia wojska nadzór nad budową pełnił Kapitan Walter. Podczas budowy w 1880 nastąpiła katastrofa budowlana, osunięcie głównego wału.

Fort 4a w Poznaniu posiada narys barkanu (fort trapezowy) na wale umieszczono cztery trawersy ziemne: dwa, zawierające schrony (schrony rozebrane), na czole i po jednym na obu barkach, (?).

Fort otoczony był fosą o szerokości 9 m. Przeciwskarpa w części czołowej i barkowej murowana (fosa na odcinkach barkowych i szyjowym zasypana przeciwskarpy wysadzone i rozebrane), w części szyjowej – ziemna. Skarpa jest ziemna, chroniona przez mur skarpowy (mur rozebrany).

Przestrzeliwanie fosy zapewniały trzy wewnętrzne kaponiery (?).

W roku 1888 fort został zmodernizowany i wzmocniony. (?) Brama główna i wyjazdy na majdany a także wejścia do potern zaopatrzono w ramach wzmocnienia murami antypodmuchowymi z przejściami labiryntowymi, okna koszar fortu zostały zamurowane (co drugie) a stropy i ściany zaopatrzono w poduszki piaskowe.

Po odzyskaniu niepodległości Wojsko Polskie fort przeznaczyło na cele magazynowe, zachowały się podpisy żołnierzy w koszarach fortu. Wojsko uprawiało także cebulę na polu na terenie przylegającym do fortu.

Podczas szturmu Twierdzy Poznań w 1945 roku fort brał udział w obronie jednak walki trwały tylko dwie godziny ? doszło do nich także w poternach fortu – zachowane ślady na ścianach w podziemiach fortu.

W 1945 r. w czasie działań wojennych uszkodzone zostały koszary szyi. W latach 1952 ? 65 fort został wysadzony i poddany rozbiórce. Fosa została zasypana ziemia z wykopów pod domy jednorodzinne rozbudowywanego w pobliżu osiedla.

W latach 80 ? tych część koszar użytkowana na cele magazynowe. Około 1990 roku fort opuszczony zasypywany śmieciami i dewastowany – wewnątrz koszar spalono między innymi kilka samochodów.

W 1997 roku fort przejmują harcerze i wspólnie z PTOP ?Salamandra? zabezpieczają podziemia fortu przed niekontrolowaną penetracją i dewastacją. Od tego czasu trwają systematyczne prace nad oczyszczeniem terenu fortu i podziemnych kubatur ze śmieci i gruzu.

W podziemiach fortu co roku obserwowanych jest kilkadziesiąt osobników nietoperzy kilku gatunków ?miedzy innymi Nocek Duży, Nocek Rudy, Nocek Natterera, Gacek Brunatny ? dzięki harcerzom populacja nietoperzy stale wzrasta. W zabezpieczonych podziemiach znalazły one doskonałe miejsce do zimowania.

W planach miedzy innymi ścieżka dydaktyczna historyczno przyrodnicza po obwałowaniach i podziemiach fortu.

Kilka słów na temat nazewnictwa fortu: pierwotnie funkcjonowała nazwa ?Zwischenwerk 4a? (dzieło pośrednie), później ?Zwischenwerk Waldersee II (IVa)?, w latach międzywojennych ?Warownia 4a?. Po wojnie ?Fort IVa?, a obecnie Fort 4a.

Opracowanie:
hm. Konrad Dąbrowski ? H.R.
Harcerski Krąg Miłośników Fortyfikacji i Eksploracji w Poznaniu & Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a.

Powyższy cytat pochodzi ze STRONY W CAŁOŚCI POŚWIĘCONEJ FORTOWI 4a, która jest źródłem bardzo cennych informacji o tej bardzo ciekawej budowli fortyfikacyjnej.

FORT 4a obecnie:

Obecnie organizacje opiekujące się fortem działają w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań.

Szczególnie wart uwagi jest fakt, iż członkowie Porozumienia dla Twierdzy Poznań opracowali koncepcję zagospodarowania Fortu 4a, oraz czterech innych obiektów Twierdzy Poznań (Forty: 5, 5a, 6 oraz 6a). Koncepcja ta zwyciężyła w konkursie ogłoszonym przez Miasto Poznań! Szerzej m.in. o projekcie „Twierdza Poznań Dziedzictwem Narodów” -można przeczytać TUTAJ.

Uważam, że projekt jest niezwykle ciekawy; jest inicjatywą jak najbardziej wartą wsparcia, uwagi i promocji, trzeba wreszcie wykorzystać niedoceniany potencjał, który miasto już ma -Twierdzę Poznań!

Aktualnie na forcie spotykają się następujące organizacje: HOKTW, HKMFIE, 66 PDH „Lupus”, Sekcja Eksploracyjna – Fort 4a, Klub Miłośników Gier Fabularnych, Bractwo Rycerskie Chorągwi Wielkopolskiej i Grupa Rekonstrukcyjna Wojsk Łączności.

Odbywają się także forteczne rajdy rowerowe (których metą jest fort), w ramach działalności Porozumienia dla Twierdzy Poznań, we współpracy z Sekcją Rowerzystów Miejskich.

Organizacje współpracujące ze sobą w ramach Porozumienia dla Twierdzy Poznań planują budowę mariny – przystani wodniackiej na rzece Warcie w pobliżu fortu. Fort według tej koncepcji stanowić będzie zaplecze dla wodniaków a zaprojektowany przez Porozumienie dla Twierdzy Poznań, Poznańszki Szlak Forteczny zyska połączenie z szlakiem wodnym przebiegającym przez nasze miasto. Na teranie fortu otwarty także będzie Skansen Forteczny – Fort 4a poświęcony historii i przeszłości militarnej obiektu.

Oto zdjęcia wnętrz Fortu 4a:

(Zwiedzanie jak najbardziej jest możliwe -w każdą pierwszą niedzielę miesiąca 10:00 – 14:00, jednak wymagane jest wcześniejsze zgłoszenie telefoniczne. Istnieje możliwość ustalenia zwiedzania w innym terminie -szczegóły TUTAJ).

Zachęcam jak najbardziej do odwiedzenia, wrażenia niezapomniane!

Zdjęcia publikuję dzięki uprzejmości p. Konrada Dąbrowskiego, lidera wielu inicjatyw związanych z popularyzacją poznańskich fortyfikacji i Przewodniczącego Porozumienia dla Twierdzy Poznań. Pan Konrad od 15 lat opiekuje się Fortem 4a, ratując zabytkowy obiekt przed zniszczeniem i zapomnieniem.

Niedawno przeczytałam zdanie, że „Polska jest największym na świecie skansenem fortyfikacji”. Myślę, że to jednak prawda, i że w związku z tym faktem -czasem mijamy ciekawe obiekty zupełnie nieświadomie, nawet nie wiedząc o ich istnieniu. Bywa, że mieszkając w danym mieście -tak naprawdę niewiele wiemy o jego przeszłości… Pół biedy, gdy nie jest to nasze rodzinne miasto, ale mieszkając w nim od pokoleń -wypadałoby znać choć podstawowe informacje, szczególnie, że w przypadku Poznania jest to po prostu pasjonująca historia

Niewiele osób wie, że podróżując jedną z większych tras wylotowych z Poznania, w północno -wschodniej części miasta, tuż obok szosy znajduje się pięknie zachowany obiekt. Jest to pruski schron artyleryjski (lub amunicyjny). Schron jest częściowo wysadzony, ale na zdjęciach wyraźnie widać przekrój obiektu, w tym tzw. „poduszki piaskowe”, w który wyposażono stropy.

Schron był oczywiście częścią Twierdzy Poznań; był również elementem tzw. „Trzeciego Pierścienia Fortyfikacji”. Znajduje się na przedpolu Fortu III A, a Fortu IV. Budowany był na przełomie XIX/XX w.

Mimo wysadzenia -nie nosi na szczęście szczególnych śladów wandalizmów czy graffiti; zachowało się również sporo elementów metalowych z oryginalnego wyposażenia. Na pewno jest to zasługą niewiedzy sporej grupy osób niszczących tego typu obiekty. Szukając informacji o tym obiekcie w Internecie -cieszę się, że jest ich tak niewiele (w sumie w ogóle ich nie ma), ale wychodzę z założenia: kto ma trafić -i tak trafi Mam nadzieję, że będą to sami pasjonaci Twierdzy Poznań, którzy dotąd nie wiedzieli o tym obiekcie, tak jak do dzisiaj ja

Miejsce ma niesamowity klimat, obecnie pobliskie ścieżki odwiedzane są głównie przez dzikie zwierzęta. I niech tak pozostanie

Nie każdy Poznaniak czy Polak jest świadom historii militarnej naszego kraju, wcale nie tak odległej. Okazuje się, że we wcale niedalekiej odległości od naszego miejsca zamieszkania , czy pracy; często ukryte wśród lasów ostały się milczące pozostałości tamtych czasów w postaci zaklętych, betonowych monumentów, które już na zawsze będą przypominać o swojej historii jedynie samym swoim istnieniem.

Na naszych, wielkopolskich ziemiach stacjonowały rakiety ziemia-powietrze w pełnej gotowości, by w każdej chwili zestrzelić dowolny, podejrzany obiekt. System rakietowy był oczywiście tylko jednym z szeregu elementów ówczesnej polityki wszechobecnego strachu i wyścigu zbrojeń okresu Zimnej Wojny.

Warto zagłębić się w ową historię…

W okresie Zimnej Wojny na całym obszarze Polski ulokowano wiele stanowisk przeciwrakietowej obrony, w obawie przeróżnych ataków z powietrza (również atomowych), szczególnie sił amerykańskich.

Jednym z takich obiektów jest podpoznańska baza rakietowa, jedna z wielu w Wielkopolsce.

Oto kilka ujęć z owej bazy:

Nie każdy militarny pasjonata wie również, że ten system obronny tak naprawdę został wymyślony podczas II Wojny Światowej (mianowicie jest on kopią nazistowskiej technologii rakiety Hs?117). Rakieta S-75M ?Wołchow? najbardziej zasłynęła z zestrzelenia samolotu rozpoznawczego Lockheed U-2.

System wykorzystano również podczas wojny w Wietnamie.

Poniżej kilka filmów przedstawiających rakiety, które niegdyś stacjonowały w Wielkopolsce:

Część 1:

//www.youtube.com/watch?v=3275jwK5jUk

Część 2:

//www.youtube.com/watch?v=N1fwG9nnjXc

Część 3:

//www.youtube.com/watch?v=3nJHFyptM68

Polecam również kilka stron, które są idealnymi miejscami, by pogłębić swoją wiedzę na temat takich baz:

INFOWSPARCIE

Strona P. Zbigniewa Przęzaka

Są takie miejsca, do których po prostu chce się wracać, bez względu na porę, czas, pogodę i inne okoliczności. Wierzę, że każdy ma takowe miejsca; niezależnie, czy znajdują się one w mieście, czy poza jego granicami.

Jednymi z moich takich miejsc, zdecydowanie POZA miastem -i dodatkowo w innym województwie -są niewątpliwie „tama” na rzeczce Ołobok: jeden z wielu, ale jednak wyjątkowy -poniemiecki jaz nr 606, oraz schron bojowy PzW.646.

Szum tej pięknej, spiętrzonej przez jaz rzeczki -towarzyszył nam nie raz podczas wiosenno-letnich wyjazdów na lubuskie To tutaj często rozpoczynały się i kończyły wakacyjne wypady na zwiedzanie MRU rowerem Ach, tyle wspomnień…

Rzeka Ołobok (niedaleko m.in. wsi o tej samej nazwie czy Rokitnicy) była niegdyś -czyli przed jej ponownym „zagospodarowaniem przestrzennym” przez niemieckich konstruktorów i strategów- zwyczają rzeczką o długości 29 km, wypływającą z jeziora Niesłysz (Niesulice), a swój „żywot” kończyła w wodach Odry (na wysokości wsi Nietkowice). Jednak pod wpływem niemieckich konstruktorów z ww. rzeczki powstał Kanał Ołobok, który dosłownie jest „usiany” fortyfikacjami (budowane były w czasie budowy umocnień tzw. Linii Zapór Niesłysz-Obra, a potem Frontu Umocnionego Łuku Odry-Warty (MRU) ).

Warto wiedzieć, że niepozorną, leniwie płynącą rzeczkę -Niemcy zmienili już na zawsze- w forteczny kanał. Powstało na niej 15 obiektów hydrotechnicznych: 6 mostów przesuwnych, z których dodatkowo część pełniła również funkcje piętrzące, oraz 9 jazów (w tym jeden tzw. zamek wodny). Utworzono 6 odcinków kanałów strategicznych o szerokości 20 m oraz osiem obszarów zalewowych. Spokojna z pozoru rzeczka -w każdej chwili mogła stać się przeszkodą wodną trudną do przebycia przez pojazdy przeciwnika. Dla ochrony mostów i jazów wybudowano po ich zachodniej stronie 19 schronów bojowych (B-werki).

Kanał w całości jest pięknym odcinkiem południowego MRU, dość mało znanym, chociażby ze względu bliskości Odry (która w planach Niemcom miała zapewnić dostateczną, wodną ochronę przed Rosjanami). Mapę południowego odcinka można obejrzeć TU(cz.1) oraz TU(cz.2).

Dzisiaj kanał bywa wykorzystywany szczególnie jako szlak kajakowy, umożliwiający poznanie zarówno walorów przyrodniczych i turystycznych doliny rzeki Ołobok, jak również elementów hydrotechnicznych i fortyfikacyjnych południowego odcinka fortyfikacji Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego (MRU).  Ww. opisany szlak kajakowy należy zaliczyć do dość trudnych, chociażby ze względu na wiele przeszkód (np. właśnie poniemieckie budowle hydrotechniczne czy zwalone drzewa). Szczególnie polecam go osobom lubiącym trudne wyzwania, wysportowanym, co nie przeszkadza wycieczce tędy chociażby weekendowej.

Bardzo lubię zwiedzać fortyfikacje i obiekty militarne, w których aż czuję się ducha „tamtych czasów”; te, które po prostu „przemawiają” do człowieka, a niewątpliwie każdy z nich, na każdym z odcinków MRU (a byłam już na kilku) -jest jednym z takich wyjątkowych obiektów w skali narodowej.

Aż wstyd, ale cóż…

Otóż dopiero niedawno, podczas spaceru -natknęłam się w północnej części Dębiny (czyli tej dzikszej -bo po drugiej, niż stawy- stronie): na kamienne (granitowe) słupki z wykutym na górze symbolem krzyża maltańskiego.

Na zdjęciach dość wyraźnie widać, że ów krzyż został uwieczniony (naniesiony) w kilku odmianach (co być może sugeruje inne czasy powstawania słupków?).

Kamienne „obeliski” znajdują się zaraz po przekroczeniu wału kolejowego (od strony stawów i parkingu trzeba kierować się pod most); i również umiejscowione są wzdłuż wału w linii ciągłej równoległej -stąd moje przypuszczenie, iż są one być może niegdysiejszymi słupami granicznymi.

Czego? Tego nie wiem. Niestety na ich temat nie znalazłam w Internecie żadnej informacji,  chociaż w/g historyków takie (lub podobne) słupy graniczne oznaczają najczęściej granice niegdysiejszych włości, najczęściej duchowieństwa -zakonów.

Tylko jedno mnie zastanawia -skąd posiadłości zakonu w samym środku kompleksu zwanym parkiem Dębina? Dla wyjaśnienia dodam, że wokół są same lasy, a najbliższe ówczesne kościoły znajdują się na Dębcu i na Starołęce -czyli za Wartą (oba odpowiednio min. 2-3 km od wspomnianych słupków).

Niestety nie jestem historykiem, ale sprawa zaciekawiła mnie do tego stopnia, by owe krzyże pokazać i może z pomocą odwiedzających moją stronę -rozwiązać zagadkę

Stary, nieczynny już, most kolejowy w Stobnicy k. Obrzycka, to swego rodzaju „utracona perła Wielkopolski”.